Η κατάθλιψη μπορεί να θεραπευθεί με επιτυχία. Παρόλα αυτά οι άνθρωποι συνήθως αντιδρούν διαφορετικά στις διαθέσιμες θεραπείες. Για παράδειγμα ένα φάρμακο μπορεί να είναι αποτελεσματικό και καλά ανεκτό σε ένα άτομο, ενώ ένα άλλο όχι. Παράλληλα με τα φάρμακα οι ομάδες υποστήριξης μπορεί να βοηθήσουν ορισμένα άτομα να αντιμετωπίσουν μείζονες αλλαγές ζωής που απαιτούν νέες δεξιότητες αντιμετώπισης ή κοινωνική στήριξη και οι ψυχοθεραπείες είναι εξίσου χρήσιμες στη θεραπεία της κατάθλιψης.

Η επιλογή της σωστής θεραπείας είναι μια εξατομικευμένη διεργασία που θα εξαρτηθεί όχι μόνο από τη σοβαρότητα και τον τύπο της κατάθλιψης, αλλά και από τις περιστάσεις της ζωής του ασθενούς, τις προτιμήσεις του και τις ιατρικές συστάσεις.

Ψυχοθεραπεία

Η ψυχοθεραπεία μπορεί να βοηθήσει ορισμένα άτομα με κατάθλιψη. Η θεραπεία αυτή βοηθά τα άτομα να ταυτοποιήσουν τους παράγοντες που συμβάλλουν στην κατάθλιψη τους. Η ψυχοθεραπεία παρέχει επίσης υποστήριξη και βοηθά τα άτομα να αντιμετωπίσουν αποτελεσματικά τις ψυχολογικές, συμπεριφορικές, διαπροσωπικές και περιβαλλοντικές αιτίες της κατάθλιψης τους. Συγκεκριμένοι τύποι ψυχοθεραπείας όπως η γνωσιακή συμπεριφορική θεραπεία και η διαπροσωπική θεραπεία φαίνεται ότι είναι ιδιαίτερα χρήσιμοι.

Οι εξειδικευμένοι θεραπευτές μπορούν να βοηθήσουν τα καταθλιπτικά άτομα να αναγνωρίσουν τα προβλήματα που συμβάλλουν στην κατάθλιψη τους και να καταλάβουν ποια από αυτά τα προβλήματα είναι σε θέση να επιλύσουν ή να βελτιώσουν. Μπορούν να βοηθήσουν τους ασθενείς στην ανεύρεση ενός αριθμού εναλλακτικών επιλογών για το μέλλον και να θέσουν ρεαλιστικούς στόχους, προκειμένου να βελτιώσουν τη συναισθηματική και ψυχική ευεξία. Οι θεραπευτές επίσης βοηθούν τους ασθενείς να διαπιστώσουν πως μπορεί να είχαν αντιμετωπίσει με επιτυχία παρόμοια συναισθήματα στο παρελθόν.

Η ψυχοθεραπεία στοχεύει επίσης στο να βοηθήσει τα άτομα να αναγνωρίσουν αρνητικούς ή διαστρεβλωμένους τρόπους σκέψης που συμβάλλουν στα συναισθήματα απελπισίας και αβοήθητου. Για παράδειγμα, τα καταθλιπτικά άτομα μπορεί να έχουν την τάση να υπεργενικεύουν και να σκέπτονται με την αρχή όλου ή ουδενός. Επίσης μπορεί να έχουν την τάση να παίρνουν τα θέματα προσωπικά. Ο θεραπευτής μπορεί να καθοδηγήσει το άτομο ώστε να αναπτύξει μια θετικότερη άποψη για τη ζωή και να βελτιώσει τις αλληλεπιδράσεις του με άλλα άτομα.

Οι θεραπευτές επίσης καθοδηγούν τα άτομα στο να ανακτήσουν μια αίσθηση ελέγχου και ευχαρίστησης από τη ζωή. Η ψυχοθεραπεία μπορεί να βοηθήσει τα άτομα να εκτιμήσουν τις επιλογές τους και να ενσωματώσουν διασκεδαστικές και ευχάριστες δραστηριότητες στην ζωή τους.

Σύμφωνα με αποδεικτικά στοιχεία η ψυχοθεραπεία μπορεί να μειώσει την πιθανότητα μελλοντικών επεισοδίων κατάθλιψης ή να μειώσει τη σοβαρότητα τους. Τα καταθλιπτικά άτομα μπορεί επίσης να μάθουν δεξιότητες που θα τα ενισχύσουν καλύτερα ενάντια σε μελλοντικά επεισόδια κατάθλιψης.

Αντικαταθλιπτικά φάρμακα

Ορισμένα άτομα με κατάθλιψη χρειάζονται θεραπεία με χορήγηση φαρμάκων και στις περιπτώσεις αυτές ο ιατρός χορηγεί αντικαταθλιπτικά φάρμακα. Κατά τη χορήγηση ενός τέτοιου φαρμάκου ο ιατρός θα πρέπει να εξηγήσει σαφώς τη δοσολογία που πρέπει να πάρει ο ασθενής και να συζητήσει μαζί του τις πιθανές παρενέργειες και τις πιθανές αλληλεπιδράσεις του αντικαταθλιπτικού με άλλα φάρμακα.

Τα αντικαταθλιπτικά μπορούν να βελτιώσουν τη διάθεση, τον ύπνο, την όρεξη και τη συγκέντρωση. Παρόλα αυτά μπορεί να χρειαστούν ακόμα και 6 έως 12 εβδομάδες πριν να εμφανιστούν πραγματικά σημεία βελτίωσης με ορισμένα φάρμακα. Αυτό μπορεί να αποθαρρύνει τους ασθενείς καθώς δε βλέπουν τη βελτίωση που τους έχουν υποσχεθεί άμεσα. Είναι σημαντικό να συνεχίσετε να παίρνετε τα φάρμακα σας ή να συζητήσετε το θέμα αυτό με τον ιατρό σας.

Ακόμα και όταν τα συμπτώματα αρχίσουν να βελτιώνονται ή εξαφανιστούν ολοκληρωτικά, συχνά τα άτομα θα πρέπει να συνεχίσουν να παίρνουν τα φάρμακα για έξι μήνες ή και περισσότερο. Με αυτή την τεχνική θα προληφθούν οι υποτροπές και θα περιοριστούν τα συμπτώματα της κατάθλιψης. Ως εκ τούτου τα αντικαταθλιπτικά τυπικά χορηγούνται για αρκετούς μήνες. Παρόλα αυτά σε ορισμένες περιπτώσεις οι ασθενείς και οι ιατροί τους μπορεί να αποφασίσουν ότι χρειάζεται μια μεγαλύτερης διάρκειας θεραπεία και αυτό συνήθως συμβαίνει όταν τα άτομα υποφέρουν από σοβαρά επεισόδια κατάθλιψης. Ορισμένα άτομα μπορεί να χρειαστεί να παίρνουν φάρμακα σε όλη τους τη ζωή προκειμένου να αποφύγουν τις υποτροπές.

Υπάρχουν αρκετοί τύποι αντικαταθλιπτικών. Όλα τα αντικαταθλιπτικά ασκούν τη δράση τους μεταβάλλοντας τις επιδράσεις σημαντικών χημικών ουσιών του εγκεφάλου που καλούνται νευροδιαβιβαστές. Αυτοί βρίσκονται σε νευρικά κύτταρα ή νευρώνες, οι οποίοι χρησιμοποιούν τους νευροδιαβιβαστές για να επικοινωνούν μεταξύ τους. Οι νευροδιαβιβαστές που παίζουν το σημαντικότερο ρόλο στη θεραπεία της κατάθλιψης είναι η σεροτονίνη και η νοραδρεναλίνη.

Τρικυκλικά αντικαταθλιπτικά και αναστολείς μονοαμινοξειδάσης

Τα παλαιότερα αντικαταθλιπτικά ή τρικυκλικά αντικαταθλιπτικά και οι αναστολείς της μονοαμινοξειδάσης επιδρούν τόσο στη σεροτονίνη όσο και στη νοραδρεναλίνη. Αυτοί οι παλαιότεροι παράγοντες μπορεί να είναι δύσκολα ανεκτοί λόγω των παρενεργειών τους ή στην περίπτωση των αναστολέων μονοαμινοξειδάσης λόγω των διαιτητικών και φαρμακευτικών περιορισμών τους.

Εάν συνταγογραφηθεί κάποιο άλλο αντικαταθλιπτικό, οι αναστολείς της μονοαμινοξειδάσης θα πρέπει να διακοπούν για κάποιο χρονικό διάστημα πριν να ξεκινήσει η λήψη του νέου φαρμάκου, έτσι ώστε να απομακρυνθεί ο αναστολέας της μονοαμινοξειδάσης από τον οργανισμό.

Τα παλαιότερα αντικαταθλιπτικά έχουν συνήθως σοβαρότερες παρενέργειες από τα νεότερα.

Εκλεκτικοί αναστολείς επαναπρόσληψης σεροτονίνης

Οι εκλεκτικοί αναστολείς επαναπρόσληψης σεροτονίνης είναι ένας νεώτερος τύπος αντικαταθλιπτικών που συνήθως έχουν λιγότερες και λιγότερο σοβαρές παρενέργειες από τα παλαιότερα φάρμακα και έτσι οι ασθενείς συνεχίζουν ευκολότερα τη λήψη τους.

Άλλα νεώτερα αντικαταθλιπτικά

Υπάρχουν επίσης αρκετοί άλλοι νεώτεροι τύποι αντικαταθλιπτικών. Γενικά, η λήψη των νεώτερων αντικαταθλιπτικών σχετίζεται με λιγότερες παρενέργειες από ότι η λήψη των παλαιότερων τρικυκλικών και των αναστολέων της μονοαμινοξειδάσης. Μερικοί νεώτεροι παράγοντες είναι: η βενλαφαξίνη και η νεφαζοδόνη.

Όλα τα αντικαταθλιπτικά μπορεί να είναι αποτελεσματικά στη μείωση των συμπτωμάτων της κατάθλιψης, αλλά ορισμένα άτομα αντιδρούν καλύτερα σε έναν τύπο φαρμάκου από ότι σε κάποιον άλλο, ενώ άλλα άτομα μπορεί να παρουσιάσουν περισσότερες παρενέργειες με κάποιο φάρμακο από ότι με κάποιο άλλο. Το να βρει κανείς το σωστό φάρμακο στη σωστή δόση μπορεί να πάρει καιρό. Παρόλα αυτά είναι σημαντικό να συνεχίσετε να παίρνετε τα φάρμακα σας και να μην σταματήσετε να τα παίρνετε χωρίς να μιλήσετε πρώτα με τον ιατρό σας.

Η πλειοψηφία των ατόμων με κατάθλιψη βελτιώνεται σημαντικά με την κατάλληλη θεραπεία με φάρμακα ή ψυχοθεραπεία. Συνολικά ο συνδυασμός των δύο τύπων θεραπείας φαίνεται ότι είναι ο πιο αποτελεσματικός τρόπος θεραπείας της κατάθλιψης.

Ηλεκτροσπασμοθεραπεία

Η ηλεκτροσπασμοθεραπεία (ΗΣΘ) συνήθως χρησιμοποιείται όταν δεν λειτουργεί καμία άλλη θεραπεία ή αν το να περιμένει κανείς τη δράση των φαρμάκων δεν είναι πρακτικό (πχ ένα άτομο είναι πολύ πιθανόν να κάνει απόπειρα αυτοκτονίας). Η ΗΣΘ θεωρείται αποτελεσματική θεραπεία στα άτομα με σοβαρή κατάθλιψη και δρα γρήγορα στα περισσότερα άτομα.

Η ΗΣΘ είναι μια διαδικασία κατά την οποία εφαρμόζεται βραχείας διαρκείας ηλεκτρικό ρεύμα με σκοπό την πρόκληση γενικευμένης επιληπτικής κρίσης. Δεν είναι γνωστό πως ή γιατί λειτουργεί η ΗΣΘ ή τι κάνει η επιληπτική κρίση στον εγκέφαλο. Στις δεκαετίες του 40 και του 50 η θεραπεία εφαρμοζόταν κυρίως σε άτομα με σοβαρά ψυχικά νοσήματα. Σήμερα η ΗΣΘ χρησιμοποιείται γενικά στη θεραπεία ασθενών με σοβαρή κατάθλιψη, οξεία μανία και συγκεκριμένα σχιζοφρενικά σύνδρομα.

Η ΗΣΘ μπορεί να είναι ευεργετική στις παρακάτω καταστάσεις:

• Σοβαρή κατάθλιψη με αϋπνία, μεταβολή σωματικού βάρους, αισθήματα απελπισίας ή ενοχής και αυτοκτονικές ή ανθρωποκτονικές σκέψεις
• Σοβαρή κατάθλιψη που δεν ανταποκρίνεται στα αντικαταθλιπτικά ή στη συμβουλευτική
• Σοβαρή κατάθλιψη σε ασθενείς που δε μπορούν να πάρουν αντικαταθλιπτικά
• Σοβαρή μανία (λογόρροια, αϋπνία, απώλεια βάρους και παρορμητική συμπεριφορά) που δεν ανταποκρίνεται στα φάρμακα

Η ΗΣΘ εφαρμόζεται ως σειρά θεραπειών, περίπου τρεις φορές την εβδομάδα για δύο έως τέσσερις εβδομάδες. Πριν από τη θεραπεία χορηγείται στον ασθενή γενική αναισθησία και μυοχάλαση. Στη συνέχεια εφαρμόζονται τα ηλεκτρόδια στο κρανίο του ασθενή και διέρχεται ηλεκτρικό ρεύμα το οποίο προκαλεί βραχεία σύσπαση. Μετά από λίγα λεπτά ο ασθενής ξυπνά, χωρίς να έχει ανάμνηση της θεραπείας. Όπως και με τις άλλες θεραπείες της κατάθλιψης, η συνέχιση της θεραπείας είτε με φάρμακα είτε με αναμνηστικές συνεδρίες ΗΣΘ είναι συχνά απαραίτητη για την πρόληψη της υποτροπής.

Η κατάθλιψη θα πρέπει να έχει διαγνωσθεί σωστά ώστε να μεγιστοποιηθούν τα οφέλη της ΗΣΘ. Οι κίνδυνοι και οι πιθανές ανεπιθύμητες ενέργειες της ΗΣΘ θα πρέπει να συγκρίνονται με αυτές των άλλων θεραπειών.

Η ΗΣΘ αποτελεί ακόμα αμφιλεγόμενη θεραπεία. Μεγάλο ποσοστό της αντίδρασης αφορά στην αποτελεσματικότητα και στις ανεπιθύμητες ενέργειες της θεραπείας. Λόγω της ανησυχίας σχετικά με τη μόνιμη απώλεια μνήμης και τη σύγχυση που σχετίζονται με την ΗΣΘ, ορισμένοι ειδικοί συνιστούν η θεραπεία να χρησιμοποιείται μόνο ως τελευταία λύση.

Ενώ μερικές μελέτες έδειξαν μέχρι 80% βελτίωση σε σοβαρά καταθλιπτικούς ασθενείς μετά την ΗΣΘ, άλλες μελέτες υποδεικνύουν ότι η υποτροπή είναι συχνή ακόμα και σε ασθενείς που παίρνουν φάρμακα μετά την ΗΣΘ.

Διαβάστε Περισσότερα για τις πιθανές ανεπιθύμητες ενέργειες φαρμάκων για την Κατάθλιψη.