Αντίθετα με την κοινή αντίληψη, η σχιζοφρένεια δεν είναι μια διχασμένη προσωπικότητα. Όμως, η αντίληψη της πραγματικότητας από τους ανθρώπους με σχιζοφρένεια τείνει να είναι πολύ διαφορετική από αυτή των ανθρώπων τριγύρω τους. Οι άνθρωποι με σχιζοφρένεια συχνά υποφέρουν από τις ακόλουθες εμπειρίες.

• ακούν φωνές που δεν τις ακούν άλλοι (ακουστικές ψευδαισθήσεις)
• πιστεύουν ότι οι άλλοι διαβάζουν το μυαλό τους, ελέγχουν τις σκέψεις τους ή συνωμοτούν εναντίον τους (παραληρητικές ιδέες)

Η ζωή σε ένα κόσμο που παραμορφώνεται από ψευδαισθήσεις και παραληρητικές ιδέες, τείνει να κάνει τους ανθρώπους με σχιζοφρένεια να αισθάνονται φοβισμένοι, αγχωμένοι και σε σύγχυση. Μπορεί να απομονωθούν και να φοβούνται τον κόσμο γύρω τους. Ως αποτέλεσμα, συχνά αποτραβιούνται.

Η σχιζοφρένεια επίσης επηρεάζει τη συμπεριφορά αυτών που υποφέρουν. Τυπικές συμπεριφορές είναι:

• η επιφυλακτικότητα ή η απομάκρυνση από τους άλλους
• δείχνουν απόμακροι ή ασχολούνται με πράγματα που μπορεί να μην είναι πραγματικά
• μένουν ακίνητοι για ώρες, βγάζοντας ήχους ή μένουν τελείως άκαμπτοι
• έχουν μια ακαταμάχητη τάση να κινηθούν ή να έχουν πράγματα να κάνουν ή να μην μπορούν να καθίσουν ήσυχοι
• μένουν ξάγρυπνοι, σε πολύ μεγάλη επαγρύπνηση και επιφυλακή

Αυτές οι ασυνήθιστες συμπεριφορές κάνουν τους άλλους ανθρώπους να αισθάνονται άβολα και μερικές φορές μπορεί να τους φοβίσουν.

Τα συμπτώματα της σχιζοφρένειας μπορούν να χωριστούν σε δύο είδη:

Θετικά συμπτώματα

Τα θετικά συμπτώματα μπορούν να οριστούν ως υπερβολές ή παραμορφώσεις φυσιολογικών νοητικών λειτουργιών και περιλαμβάνουν:

• Ψευδαισθήσεις
  
  Οι ψευδαισθήσεις είναι μορφές διαταραγμένης αντίληψης της πραγματικότητας και είναι κάτι συνηθισμένο σε ανθρώπους με σχιζοφρένια. Αυτές οι αντιλήψεις δεν έχουν κανένα πραγματικό αίτιο και δεν έχουν την αφετηρία τους στην πραγματικότητα. Συχνά περιγράφονται από την οικογένεια και τους φίλους ως ζωηρή φαντασία. Αυτές οι αντιλήψεις είναι αισθητηριακές και περιλαμβάνουν τον ήχο, την όραση, την αφή και την όσφρηση. Το να ακούει κανείς φωνές είναι η πιο συνηθισμένη μορφή ψευδαίσθησης σε ασθενείς με σχιζοφρένεια. Οι φωνές μπορεί να περιγράφουν τα αισθήματα ή τις δραστηριότητες των ασθενών, να συνομιλούν, να προειδοποιούν για κινδύνους ή ακόμη και να λένε στον ασθενή τι να κάνει μετά.
• Παραληρητικές ιδέες
  
  Οι άνθρωποι που έχουν παραληρητικές ιδέες είναι πεπεισμένοι ότι οι γνώμες και οι πεποιθήσεις τους είναι πραγματικές, παρά τα στοιχεία για το αντίθετο. Περίπου το ένα τρίτο των ασθενών υποφέρουν από συμπτώματα παρανοειδούς μορφής και συχνά έχουν παραληρητικές ιδέες καταδίωξης ή υποφέρουν από παράλογες πεποιθήσεις ότι τους εξαπατούν, τους κακοποιούν, τους δηλητηριάζουν ή οργανώνουν συνωμοσίες εναντίον τους. Επίσης, μπορεί να εμφανίζονται και παραληρητικές ιδέες μεγαλείου. Αυτές κάνουν ένα πρόσωπο να πιστεύει ότι είναι διάσημος/η ή ότι είναι μια σημαντική προσωπικότητα. Ορισμένοι ασθενείς αναφέρουν παράξενες παραληρητικές ιδέες: είναι πεπεισμένοι ότι ένας γείτονας ελέγχει τη συμπεριφορά τους με μαγνητικά κύματα, ότι οι άνθρωποι στην τηλεόραση τους αποστέλλουν ειδικά μηνύματα και ότι οι σκέψεις τους μεταδίδονται μεγαλόφωνα στους άλλους.
• Αποδιοργανωμένη σκέψη
  
  Η σχιζοφρένεια συχνά επηρεάζει την ικανότητα ενός προσώπου να σκέφτεται με ομαλό τρόπο. Μπορεί να έχει ξαφνικές σκέψεις και εκλάμψεις. Η συγκέντρωση είναι δύσκολη και η προσοχή του/της ασθενούς εύκολα αποσπάται, καθώς δεν μπορεί να την εστιάσει. Οι άνθρωποι με σχιζοφρένεια δυσκολεύονται να αποφασίσουν τι σχετίζεται ή όχι με μια περίσταση. Δεν μπορούν να συνδέσουν τις σκέψεις τους σε λογικές ακολουθίες και οι σκέψεις τους γίνονται αποδιοργανωμένες και αποσπασματικές. Αυτή η απουσία διαδικασιών λογικής σκέψης, που ονομάζεται διαταραχή σκέψης, μπορεί να κάνει μια συζήτηση πολύ δύσκολη και να οδηγήσει σε κοινωνική απομόνωση.
• Διέγερση
  
  Οι ασθενείς με σχιζοφρένεια είναι μερικές φορές διεγερμένοι.

Αρνητικά συμπτώματα

Τα αρνητικά συμπτώματα αντιπροσωπεύουν μια απώλεια ή μείωση της φυσιολογικής λειτουργίας και είναι περισσότερο δύσκολο να εκτιμηθούν γιατί μπορούν να επηρεαστούν από μια συνυπάρχουσα κατάθλιψη ή από ένα βαρετό περιβάλλον χωρίς ερεθίσματα. Περιλαμβάνουν:

• Έλλειψη βούλησης ή πρωτοβουλίας
  
  Στους ασθενείς παρατηρείται μια χαρακτηριστική έλλειψη βούλησης ή πρωτοβουλίας. Δείχνουν να έχουν χάσει τον ενθουσιασμό τους ή το ενδιαφέρον τους για τα πράγματα.
• Κοινωνική απόσυρση
  
  Οι άνθρωποι με σχιζοφρένεια τείνουν να απομονώνονται και συχνά προτιμούν τη συντροφιά του εαυτού τους και αποφεύγουν την επαφή με τους άλλους. Όταν υποχρεώνονται να αλληλεπιδράσουν κοινωνικά με άλλους, συχνά δεν έχουν τίποτα να πουν.
• Απάθεια
  
  Συχνά οι άνθρωποι με σχιζοφρένεια εμφανίζονται εντελώς αδιάφοροι για το περιβάλλον τους και δεν ενδιαφέρονται να συμμετέχουν σε πράγματα. Τα κίνητρα μπορούν να μειωθούν σημαντικά, όπως και το ενδιαφέρον ή η χαρά της ζωής. Στις σοβαρές περιπτώσεις ένα πρόσωπο μπορεί να περάσει ολόκληρες μέρες χωρίς να κάνει τίποτα απολύτως, παραμελώντας ακόμη και τη στοιχειώδη ατομική υγιεινή του.
• Έλλειψη συναισθηματικής ανταποκρισιμότητας ή αμβλύτητα
  
  Οι άνθρωποι με σχιζοφρένεια συχνά επιδεικνύουν αμβλυμένα ή επιπεδωμένα συναισθήματα. Υποφέρουν από σοβαρά μειωμένη συναισθηματική έκφραση και μπορεί να αδυνατούν να δείξουν φυσιολογικά αισθήματα. Για παράδειγμα, μπορεί να μιλάνε με μονότονη φωνή, να δείχνουν λίγες εκφράσεις στο πρόσωπό τους και να φαίνονται εξαιρετικά αδιάφοροι.

Όλα αυτά τα συμπτώματα, και ειδικά τα προβλήματα με την συναισθηματική έκφραση και τα κίνητρα ή τα συμπτώματα διάθεσης – που επίσης ονομάζονται και συναισθηματικά συμπτώματα, μπορεί να δημιουργούν σοβαρά προβλήματα για τα μέλη της οικογένειας και τους φίλους. Να έχετε, όμως, υπόψη σας ότι όλα αυτά είναι συμπτώματα της σχιζοφρένειας και όχι ελαττώματα του χαρακτήρα ή προσωπικές αδυναμίες.

Ψυχωτικά επεισόδια

Η ξαφνική εμφάνιση σοβαρών ψυχωτικών συμπτωμάτων αναφέρεται ως ένα οξύ ψυχωτικό επεισόδιο. Η ψύχωση είναι μια διανοητική κατάσταση που περιλαμβάνει ψευδαισθήσεις ή διαταραχές της αντίληψης και / ή παραληρητικές ιδέες ή εσφαλμένες προσωπικές πεποιθήσεις, στις οποίες όμως επιμένουν, που είναι το αποτέλεσμα μιας ανικανότητας να διαχωρίσουν το πραγματικό από το μη πραγματικό.

Τα αρνητικά συμπτώματα της σχιζοφρένειας όπως η κοινωνική απομόνωση ή απόσυρση, η αβουλία και η συναισθηματική επιπέδωση, μπορεί να είναι λιγότερο εμφανή από τα θετικά συμπτώματα. Μπορεί να προηγούνται, να εμφανίζονται παράλληλα ή να ακολουθούν τα θετικά ψυχωτικά συμπτώματα.

Κατά τη διάρκεια ενός ψυχωτικού επεισοδίου, οι άνθρωποι με σχιζοφρένεια δεν μπορούν να σκεφτούν λογικά και μπορεί να χάσουν κάθε αίσθηση του ποιοι είναι αυτοί και ποιοι είναι οι άλλοι. Καθημερινά καθήκοντα, όπως η σαφής σκέψη, ο έλεγχος των συναισθημάτων, η λήψη αποφάσεων και η σχέση με τους άλλους γίνονται δύσκολα. Η σοβαρότητα των συμπτωμάτων και ο χρόνιος χαρακτήρας της ασθένειας συχνά έχουν ως αποτέλεσμα σοβαρή αναπηρία.

Τα συμπτώματα της σχιζοφρένειας συνήθως ποικίλουν καθώς περνά ο καιρός. Χειροτερεύουν σε περιόδους υποτροπής και βελτιώνονται σε περιόδους ύφεσης. Μερικοί άνθρωποι μπορεί να έχουν μόνο ένα ψυχωτικό επεισόδιο. Άλλοι έχουν την εμπειρία πολλών επεισοδίων, αλλά ζουν σχετικά φυσιολογικές ζωές ανάμεσα στα επεισόδια και δείχνουν συναισθηματικά υγιείς και σταθεροί στα μεσοδιαστήματα. Ωστόσο, οι περισσότεροι άνθρωποι παρουσιάζουν συνεχιζόμενα και επαναλαμβανόμενα συμπτώματα και συνήθως δεν αναρρώνουν πλήρως. Απαιτούν μακρόχρονη φροντίδα, που τείνει να συμπεριλαμβάνει τους συγγενείς και φίλους, για να ελεγχθούν τα συμπτώματα.

Τα ΜΜΕ συχνά συσχετίζουν την ψυχική νόσο με τη βίαιη συμπεριφορά. Ωστόσο, εάν δεν επεδείκνυαν βίαιη συμπεριφορά πριν την έναρξη της ασθένειας ή δεν έχουν προβλήματα κατάχρησης ουσιών ή αλκοόλ, οι άνθρωποι με σχιζοφρένεια δεν είναι πραγματικά επιρρεπείς στη βίαιη συμπεριφορά. Οι περισσότεροι άνθρωποι με σχιζοφρένεια δεν είναι καθόλου βίαιοι, αλλά τουναντίον τείνουν να είναι αποτραβηγμένοι και προτιμούν να τους αφήνουν μόνους τους.

Αν και η κατάχρηση ουσιών αυξάνει τον κίνδυνο της βίας σε ανθρώπους με σχιζοφρένεια, το ίδιο ισχύει και με τους ανθρώπους που δεν έχουν ψυχική πάθηση. Οι άνθρωποι με παρανοϊκά συμπτώματα μπορεί να έχουν έναν αυξημένο κίνδυνο βίαιης συμπεριφοράς, ειδικά εάν διακόπτεται η φαρμακευτική αγωγή ή δεν είναι συνεχής. Συνολικά η βία –εάν εμφανίζεται– τείνει να επικεντρώνεται σε συγγενείς και φίλους και συμβαίνει στο σπίτι.

Η αυτοκτονία είναι ένας σοβαρός κίνδυνος για τους ασθενείς με σχιζοφρένεια. Εάν ένα άτομο επιχειρήσει να αυτοκτονήσει, ή απειλεί να το κάνει, πρέπει να αναζητήσετε αμέσως βοήθεια από ειδικούς. Οι άνθρωποι με σχιζοφρένεια διατρέχουν αυξημένο κίνδυνο αυτοκτονίας, σε σύγκριση με το γενικό πληθυσμό. Περίπου το 10% των ανθρώπων με σχιζοφρένεια αυτοκτονούν. Δυστυχώς, η πρόβλεψη της αυτοκτονίας σε ανθρώπους με σχιζοφρένεια μπορεί να είναι πολύ δύσκολη.

Εάν υποπτεύεστε ότι ένας συγγενής ή φίλος σας με σχιζοφρένεια μπορεί να σκέφτεται να αυτοκτονήσει, μιλήστε χωρίς καθυστέρηση στο γιατρό σας ή σε κάποιο επαγγελματία υπηρεσιών υγείας.

Διαβάστε περισσότερα για τις Ψυχοκοινωνικές θεραπείες