Η όψιμη δυσκινησία ή ΟΔ είναι μια παρενέργεια που εμφανίζεται καθυστερημένα, και κυρίως παρατηρείται με τη χρήση των παλαιότερων αντιψυχωσικών φαρμάκων, που ονομάζονται κλασσικά νευροληπτικά ή τυπικά αντιψυχωσικά.

Η ΟΔ χαρακτηρίζεται από ακούσιες επαναληπτικές κινήσεις. Ακούσιες θα πει ότι δεν ελέγχονται από την ελεύθερη βούληση ή τη συνειδητή προσπάθεια. Αυτές οι κινήσεις μπορεί να είναι ομαλές ή πολύ απότομες. Οι κινήσεις σταματούν κατά τη διάρκεια του ύπνου ή στιγμιαία, ενώ οι ασθενείς κάνουν συγκεκριμένες και συνειδητές κινήσεις.

Η πιο συνηθισμένη μορφή όψιμης δυσκινησίας ή ΟΔ είναι η σύσπαση των μυών γύρω από το στόμα. Αυτό μπορεί να επηρεάζει και να περιλαμβάνει τα σαγόνια, τη γλώσσα ή όλο το στόμα. Οι ασθενείς με ΟΔ γύρω από το στόμα μοιάζουν να μασάνε και να καταπίνουν συνεχώς. Ωστόσο, οι κινήσεις μπορεί επίσης να επηρεάζουν τα χέρια, τα πόδια ή τον κορμό.

Η ΟΔ δεν θεωρείται επικίνδυνη. Δεν απειλεί τη ζωή των ασθενών. Όμως, οι άλλοι μπορούν να παρατηρήσουν την παρενέργεια αυτή και αυτό προκαλεί αμηχανία. Άλλοι άνθρωποι το βρίσκουν ενοχλητικό. Ως αποτέλεσμα, οι ασθενείς που υποφέρουν από ΟΔ είναι λιγότερο πιθανό να αναζητήσουν κοινωνική επαφή, συνήθως γιατί πιστεύουν ότι το πρόβλημα προσελκύει ανεπιθύμητη προσοχή επάνω τους. Η ΟΔ προκαλεί στιγματισμό, καθώς οι άνθρωποι με ΟΔ θεωρούνται από το περιβάλλον τους ότι είναι αλλόκοτοι.

Η ΟΔ εμφανίζεται μετά από μια σχετικά μεγάλη περίοδο θεραπείας με κλασσικά νευροληπτικά ή τυπικά αντιψυχωσικά. Το 20% με 40% των ασθενών που ακολουθούν τέτοια φαρμακευτική αγωγή εμφανίζουν ΟΔ. Το 10% αυτών των ασθενών θα υποφέρουν από σοβαρή όψιμη ΟΔ ενώ το 50% θα υποφέρει μόνο από ήπιας έως μέτριας σοβαρότητας ΟΔ. Ο κίνδυνος για ΟΔ αυξάνεται με κάθε χρόνο θεραπείας με κλασσικά νευροληπτικά. Ο γυναίκες και οι ηλικιωμένοι διατρέχουν μεγαλύτερο κίνδυνο.

Από τη στιγμή που αρχίζει η ΟΔ, η θεραπεία της γίνεται δύσκολη. Τα φάρμακα που συνήθως χρησιμοποιούνται για την αντιμετώπιση του λεπτού τρόμου δεν αποδίδουν στην ΟΔ. Σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να κάνουν τη ΟΔ ακόμη χειρότερη. Εάν ξεκινήσει η ΟΔ, η δόση των χρησιμοποιούμενων φαρμάκων πρέπει σταδιακά να τροποποιηθεί. Σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να χρειαστεί μια αλλαγή φαρμάκου. Σε τέτοιες περιπτώσεις μια αλλαγή προς σε μια νεότερη αντιψυχωσική δραστική ουσία ή ένα άτυπο αντιψυχωσικό μπορεί να είναι επιθυμητή. Πολύ σπάνια, η ΟΔ μπορεί να εξαφανιστεί απροειδοποίητα. Εάν ανησυχείτε για την ΟΔ, μιλήστε με το γιατρό σας χωρίς καθυστέρηση και συζητήστε τα φάρμακά σας. Η αλλαγή φαρμάκων μπορεί να μειώσει τα συμπτώματα της ΟΔ.

Η νεότερη τάξη αντιψυχωσικών φαρμάκων, που έχουν εμφανιστεί μετά το 1993, προκαλούν λιγότερες ανεπιθύμητες παρενέργειες συμπεριλαμβανομένων των ακούσιων μυϊκών κινήσεων ή της ΟΔ. Για ορισμένες από αυτές τις δραστικές ουσίες ή φάρμακα είναι ακόμη νωρίς, για να πούμε εάν πραγματικά προκαλούν λιγότερο ΟΔ. Ωστόσο, σε ορισμένες μακροχρόνιες μελέτες, ο ρυθμός εμφάνισης της ΟΔ ήταν 4 με 6 φορές χαμηλότερος με κάποιο νεότερο φάρμακο, σε σύγκριση με τα παλαιότερα φάρμακα. Σε ορισμένες άλλες μελέτες, έχει παρατηρηθεί μείωση της υπάρχουσας ΟΔ σε ασθενείς που έκαναν την αλλαγή σε άτυπα αντιψυχωσικά.

Μιλήστε στο γιατρό σας για τις πιθανές παρενέργειες των αντιψυχωσικών φαρμάκων σας, ή των φαρμάκων που μπορεί να παίρνει ένα αγαπημένο σας πρόσωπο. Ο γιατρός σας μπορεί να είναι σε θέση να προλάβει την εμφάνιση των παρενεργειών, ή να βρει μια λύση, σε περίπτωση που εμφανιστούν παρενέργειες.